برگ انجیری پیناتی پارتیتا | راهنمای کامل نگهداری، نور، آبیاری، خاک و کود
اگر دنبال یک مونسترا متفاوت هستید که با بزرگ شدن واقعاً ظاهرش تغییر کند، برگ انجیری پیناتی پارتیتا (Monstera pinnatipartita) انتخاب جذابی است. این گیاه در سنین پایین برگهای نسبتاً ساده و یکتکه دارد، اگر فرم جوان گیاه و نحوه بالا رفتنش براتون جالبه، برگ انجیری دوبیا هم یکی از مونستراهایی هست که توی سن پایین ظاهر بسیار متفاوتی داره. اما با بالغ شدن، برگها بزرگتر میشوند و بریدگی‌های عمیق و مشخصی پیدا می‌کنند؛ تغییر ظاهر برگ با بلوغ در برگ انجیری پیناتی‌پارتیتا نیز بسیار چشمگیره و برگهای بالغش بریدگی‌های عمیق‌تری ایجاد می‌کنن. همین تغییر یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های اون‌هاست.
Monstera pinnatipartita از خانواده Araceae است و در مناطق گرمسیری مرطوب آمریکای مرکزی و جنوبی بهصورت گیاهی رونده رشد میکند. Kew این گونه را یک گیاه climber و hemiepiphyte معرفی میکند؛ بنابراین در نگهداری خانگی هم بهتر است فقط به فکر «یک گلدان و چند برگ» نباشیم و فرم طبیعی رشد آن را هم در نظر بگیریم.
نکته مهم این است که پیناتی پارتیتا آن‌قدر که ظاهرش خاص است، سخت‌گیر نیست. اگر سه چیز را درست نگه دارید، یعنی نور کافی، بستر هوادهی‌شده و آبیاری متناسب با شرایط، معمولاً بخش بزرگی از مشکلات آن اصلاً ایجاد نمیشوند.
نیاز | وضعیت |
|---|---|
نور | زیاد ولی غیرمستقیم و فیلترشده |
آبیاری | متوسط؛ بر اساس میزان خشکی خاک |
رطوبت | متوسط تا نسبتاً بالا |
دما | حدود 18 تا 27 درجه سانتی‌گراد |
خاک | سبک، متخلخل، هواگیر و با زهکشی خوب |
رشد | در خانه معمولاً متوسط تا نسبتاً کند |
سختی نگهداری | آسان تا متوسط |
سمیت | دارد |
نور مناسب برگ انجیری پیناتی پارتیتا
برگ انجیری پیناتی پارتیتا در خانه بهترین رشدش را در نور روشن و غیرمستقیم دارد. The Spruce حداقل حدود شش ساعت نور روشن و غیرمستقیم را برای رشد مناسب مطرح میکند و Costa Farms نیز نور متوسط تا زیاد را مناسب می‌داند.
بهترین پنجره برای گیاه کدام است؟
پنجره شرقی معمولاً یکی از انتخاب‌های ساده و مطمئن است، چون نور صبح معمولاً ملایم‌تر است. پنجره غربی هم میتواند مناسب باشد، اما اگر آفتاب عصر مستقیماً روی برگها می‌تابد، بهتر است فاصله یا فیلتر نوری داشته باشید.
پنجره جنوبی هم الزاماً بد نیست؛ مشکل زمانی ایجاد می‌شود که نور شدید و مستقیم، مخصوصاً در ساعات داغ، بدون فیلتر روی برگ بتابد. در این شرایط پرده نازک یا فاصله بیشتر از شیشه میتواند کمک کند. در پنجره شمالی، بسته به موقعیت ساختمان و فصل، ممکن است شدت نور برای رشد سریع و تولید برگهای بالغ کافی نباشد و نور کمکی لازم شود.
از کجا بفهمیم نور کم است؟
به‌جای اینکه فقط به رنگ برگ نگاه کنید، چند علامت را کنار هم ببینید:
- فاصله بین برگها زیاد می‌شود.
- ساقه حالت کشیده و کم‌تراکم پیدا میکند.
- رشد جدید کوچک‌تر یا کندتر می‌شود.
- برگهای جدید در گیاه بالغ ممکن است بریدگی کمتری داشته باشند.
- گیاه برای رسیدن به سمت منبع نور خم می‌شود.
اما اگر گیاه جوان است، یکتکه بودن برگها بهتنهایی دلیل کافی برای کمبود نور نیست.
نور بیش از حد چه نشانه‌ای دارد؟
اگر نور مستقیم و شدید بهصورت طولانی روی برگ بتابد، مخصوصاً زمانی که گیاه به چنین نوری عادت نکرده باشد، ممکن است بخش‌هایی از برگ رنگ‌پریده، زرد یا قهوه‌ای شوند و حالت سوختگی پیدا کنند.
راه‌حل، خاموش کردن کامل نور نیست. معمولاً بهتر است شدت نور مستقیم را کم کنید و همچنان محیطی روشن برای گیاه نگه دارید.
اگر از Grow Light استفاده کنیم چه؟
چراغ رشد LED با طیف مناسب گیاهان آپارتمانی میتواند برای این گیاه استفاده شود. نکته مهم این است که عبارت‌هایی مثل «Full Spectrum» بهتنهایی نشان نمی‌دهند چراغ برای گیاه کافی است؛ شدت نوری که واقعاً به سطح برگ می‌رسد مهمتر است.
برای شروع می‌توانید چراغ را در فاصله‌ای قرار دهید که طبق دستور سازنده برای گیاهان آپارتمانی مناسب است و حدود ۱۰ تا ۱۴ ساعت در روز روشن باشد؛ سپس بر اساس واکنش گیاه و در صورت امکان با کمک نورسنج، شدت و فاصله را تنظیم کنید. اگر برگها دچار سوختگی یا گرمای محسوس میشوند، چراغ بیش از حد نزدیک است.
آبیاری برگ انجیری پیناتی پارتیتا
اگر قرار باشد فقط یک قانون برای آبیاری این گیاه حفظ کنید، این باشد:
با تقویم آب ندهید؛ با وضعیت بستر تصمیم بگیرید.
Costa Farms پیشنهاد میکند حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد بالایی بستر خشک شود و The Spruce نیز خشک شدن چند اینچ بالایی خاک را معیار مناسبی برای زمان آبیاری می‌داند.
در فصل رشد، بسته به اندازه گلدان، دما، نور، رطوبت و جنس بستر، ممکن است فاصله بین آبیاری‌ها حدود یک تا دو هفته باشد؛ اما این فقط یک بازه تقریبی برای شروع بررسی است، نه برنامه ثابت. در زمستان یا محیط کم‌نور، فاصله میتواند بیشتر شود.
چه مقدار آب بدهیم؟
وقتی زمان آبیاری رسید، بهتر است آبیاری بهصورت کامل انجام شود؛ یعنی آب را به اندازه‌ای اضافه کنید که بخشی از آن از سوراخ‌های زهکش خارج شود.
بعد آب جمع‌شده در زیرگلدانی را تخلیه کنید. هدف این نیست که هر بار فقط چند قطره آب بدهیم؛ هدف این است که کل بستر بهصورت یکنواخت مرطوب شود و بعد اجازه دهیم بخش بالایی آن دوباره خشک شود.
چه آبی برای برگ انجیری پیناتی پارتیتا بهتر است؟
اگر آب شهری شما کیفیت مناسبی دارد، معمولاً می‌توانید از همان استفاده کنید. اگر آب بسیار سخت یا شور است و روی خاک یا برگها رسوب سفید ایجاد میکند، آب کم‌املاح‌تر مانند آب تصفیه‌شده مناسب‌تر است. RHS نیز در راهنمای عمومی Monstera استفاده از آب باران را در صورت امکان پیشنهاد میکند.
آب باران هم باید از منبع تمیز جمع‌آوری و به‌درستی نگهداری شود؛ بنابراین صرفاً «باران» بودن آب به‌معنی مناسب بودن در هر شرایطی نیست.
آبیاری بیش از حد چه نشانه‌هایی دارد؟
زرد شدن برگ، افتادگی در حالی که خاک هنوز خیس است، خشک نشدن طولانی بستر و در موارد شدید، بوی نامطبوع یا آسیب ریشه میتوانند زنگ خطر باشند.
نکته مهم اینجاست که زرد شدن برگ بهتنهایی تشخیص پوسیدگی ریشه نیست. اگر خاک خشک است، باید مسیر تشخیص متفاوتی را دنبال کنید.
کمآبی چه نشانه‌هایی دارد؟
اگر خاک به‌شدت خشک شده و برگها افتاده، جمع یا لبه‌هایشان قهوه‌ای و شکننده شده‌اند، کمآبی محتمل‌تر است.
اگر بعد از آبیاری مناسب گیاه به‌سرعت بهتر شد، این سرنخ به نفع کمآبی است. اگر خاک خشک نیست اما گیاه همچنان افتاده است، باید سراغ علتهای دیگری مثل مشکل ریشه یا شرایط دمایی رفت.
دما و جریان هوا
برگ انجیری پیناتی پارتیتا محیط گرم و پایدار را دوست دارد. The Spruce محدوده حدود ۱۸ تا ۲۹ درجه سانتی‌گراد را برای شرایط مناسب معرفی میکند و Costa Farms نیز دمای معمول خانه را مناسب می‌داند.
در عمل، ثبات دما از وسواس روی یک عدد خاص مهمتر است. گیاه را از:
- باد سرد
- کولر مستقیم
- بخاری و شوفاژ
- تغییرات شدید و ناگهانی دما
دور نگه دارید.
هوای گرم و خشک بخاری میتواند هم‌زمان دو مشکل ایجاد کند: افزایش تبخیر آب و کاهش رطوبت اطراف برگ.
رطوبت مناسب برگ انجیری پیناتی پارتیتا
این گیاه از هوای مرطوب استقبال میکند، اما لازم نیست خانه را به گلخانه تبدیل کنید. Costa Farms رطوبت بالاتر از ۴۵٪ را مطلوب می‌داند و The Spruce رطوبت بالاتر از ۵۰٪ را پیشنهاد میکند.
برای نگهداری خانگی، حدود ۵۰ تا ۶۰٪ یا بیشتر معمولاً نقطه شروع خوبی است و اگر بتوانید رطوبت را در محدوده حدود ۶۰ تا ۷۰٪ با گردش هوای مناسب نگه دارید، شرایط برای رشد شاداب‌تر فراهم می‌شود.
چطور رطوبت را افزایش دهیم؟
ساده‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از:
- استفاده از دستگاه بخور سرد
- قرار دادن چند گیاه در کنار هم
- استفاده از حمام روشن و دارای تهویه مناسب
- استفاده از سینی سنگریزه، به شرطی که کف گلدان داخل آب قرار نگیرد
دستگاه بخور معمولاً قابل‌کنترل‌ترین گزینه است، مخصوصاً در خانه‌هایی که هوای زمستانی خیلی خشک دارند.
رطوبت کم چه علائمی دارد؟
خشک و شکننده شدن حاشیه برگ، پیچ خوردن برگ و قهوه‌ای شدن نوک یا لبه‌ها میتواند با هوای خشک مرتبط باشد. اما این علائم اختصاصی رطوبت نیستند؛ کمآبی، تجمع املاح و نور شدید هم میتوانند ظاهری مشابه ایجاد کنند.
رطوبت زیاد چه زمانی مشکل‌ساز می‌شود؟
رطوبت بالا به‌خودی‌خود دشمن گیاه نیست. مشکل زمانی جدی‌تر می‌شود که هوای مرطوب ولی بدون گردش هوا داشته باشید و برگها یا بستر برای مدت طولانی خیس بمانند.
بنابراین افزایش رطوبت باید همراه با تهویه مناسب باشد. اتاق بسته، برگهای دائماً خیس و خاک اشباع ترکیب مناسبی نیستند.
خاک مناسب برگ انجیری پیناتی پارتیتا
این گیاه به بستری نیاز دارد که هم رطوبت کافی نگه دارد و هم فضای خالی زیادی برای هوا در اطراف ریشه ایجاد کند. خاک سنگین باغچه یا مخلوطی که بعد از آبیاری مدت طولانی گل و فشرده باقی می‌ماند، انتخاب مناسبی نیست.
RHS برای M. pinnatipartita یک بستر گلدانی لومیِ بدون پیت با زهکشی مناسب را پیشنهاد میکند و The Spruce نیز روی سبک و هواده بودن بستر تأکید دارد.
یک ترکیب عملی برای شروع
برای یک بستر خانگی می‌توانید از این نسبت به‌عنوان نقطه شروع استفاده کنید:
- ۲ قسمت خاک گلدانی باکیفیت یا کوکوپیت
- ۲ قسمت پوست درخت یا orchid bark
- ۱ قسمت پرلیت یا پوکه معدنی سبک
این نسبت «فرمول اختصاصی علمی Monstera pinnatipartita» نیست؛ یک ترکیب عملی برای رسیدن به ویژگی‌هایی است که این گیاه از بستر میخواهد: هوا، رطوبت کنترل‌شده و تخلیه آب اضافی.
اگر محیط خانه خیلی مرطوب است یا گلدان دیر خشک می‌شود، سهم مواد هوا‌دهنده مثل bark و پرلیت را بیشتر کنید. اگر محیط بسیار خشک است و بستر بیش از حد سریع خشک می‌شود، می‌توان سهم بخش نگهدارنده رطوبت را کمی افزایش داد.
چه خاکی برای این گیاه مناسب نیست؟
خاکی که بعد از آبیاری به شکل توده فشرده باقی می‌ماند، خاک باغچه بدون اصلاح، مخلوط بسیار رسی و گلدانی بدون سوراخ زهکش انتخاب‌های خوبی نیستند.
همچنین قرار دادن یک لایه ضخیم سنگ در کف گلدان جایگزین یک بستر مناسب نمیشود. چیزی که باید اصلاح شود، ساختار کل بستر و مسیر خروج آب است.
ریشه ایجاد میکند و این خاک میتواند مدت زیادی مرطوب بماند.
کوددهی برگ انجیری پیناتی پارتیتا
برگ انجیری پیناتی پارتیتا گیاه فوق‌العاده پرمصرفی نیست، اما در فصل رشد با تغذیه متعادل میتواند رشد بهتری داشته باشد.
بنابراین اگر از کود 20-20-20 استفاده می‌کنید، انتخاب شما از نظر نوع تغذیه میتواند منطقی باشد، اما 20-20-20 یک کود اختصاصی برای این گونه نیست.
چه زمانی کود بدهیم؟
در بهار و تابستان، زمانی که گیاه واقعاً در حال تولید رشد جدید است، تغذیه منظم منطقی‌تر است. در پاییز و زمستان، اگر رشد به‌طور محسوسی کند شده، فاصله کوددهی را بیشتر کنید یا موقتاً متوقف کنید.
همیشه دوز محصول را بر اساس دستور همان کود تعیین کنید. افزایش غلظت برای «سریع‌تر شدن رشد» معمولاً ایده خوبی نیست و میتواند باعث تجمع املاح در بستر و آسیب ریشه شود.
اگر گیاه زرد شد، اول کود بدهیم؟
نه.
قبل از کود دادن بررسی کنید:
- خاک بیش از حد خیس است یا نه.
- ریشه‌ها سالم هستند یا نه.
- نور کافی است یا نه.
- زردی روی برگهای قدیمی است یا جدید.
- زردی کل برگ است یا بین رگبرگ‌ها.
- آیا رشد جدید هم ضعیف شده است یا فقط یک برگ قدیمی تغییر کرده.
چون مشکل جذب عناصر غذایی میتواند شبیه کمبود غذایی دیده شود، اضافه کردن کود بدون پیدا کردن علت اصلی همیشه راه‌حل نیست.
آفات و بیماری‌ها
آفات و بیماری‌های رایج
برگ انجیری پیناتی پارتیتا معمولاً به‌خاطر شرایط نامناسب محیطی بیشتر از بیماری‌های خاص و عجیب دچار مشکل می‌شود.
از آفات رایج می‌توان به:
- شپشک آردآلود
- کنه تارعنکبوتی
- شپشک‌های سپردار
اشاره کرد. RHS برای M. pinnatipartita نیز حساسیت به شپشک‌ها و glasshouse red spider mite را ذکر میکند و The Spruce شپشک آردآلود و کنه تارعنکبوتی را از مشکلات این گیاه می‌داند.
چه شرایطی آفات را بیشتر میکند؟
گیاه ضعیف، هوای بسیار خشک، تجمع گردوغبار روی برگها و نگهداری گیاه آلوده در کنار سایر گیاهان میتواند تشخیص و کنترل آفات را سخت‌تر کند.
برگها را مرتب بررسی کنید، مخصوصاً:
- پشت برگ
- محل اتصال دمبرگ به ساقه
- گره‌ها
- قسمت‌های نزدیک به قیم
تمیز کردن برگها نیز به تشخیص زودهنگام کمک میکند.
قیم و نحوه رشد برگ انجیری پیناتی پارتیتا
این گیاه ذاتاً رونده است و در طبیعت میتواند از تکیهگاه استفاده کند. Kew نیز آن را به‌عنوان گیاهی climber و hemiepiphyte معرفی میکند.
برای گیاه جوان، یک moss pole، تخته یا تکیهگاه مناسب میتواند کمک کند ساقه در مسیر رشد طبیعی خود قرار بگیرد. Costa Farms نیز برای گیاهان جوان استفاده از دیوار، تخته یا moss pole را پیشنهاد میکند.
اما یک نکته مهم:
قیم بهتنهایی باعث شکافته شدن برگ نمیشود.
بالغ شدن گیاه، شرایط رشد، نور کافی و ویژگی طبیعی خود گیاه هم در شکل برگ نقش دارند. قیم بیشتر به گیاه کمک میکند فرم رونده و منظم‌تری داشته باشد.
هرس برگ انجیری پیناتی پارتیتا
این گیاه معمولاً به هرس سنگین نیاز ندارد. هرس بیشتر زمانی انجام می‌شود که:
- برگ کاملاً آسیب‌دیده یا مرده باشد.
- بخشی از ساقه بیش از حد بلند شده باشد.
- گیاه از فضای خود خارج شده باشد.
- بخواهید فرم رشد را کنترل کنید.
برای هرس از ابزار تمیز و تیز استفاده کنید. لازم نیست هر برگ دارای یک لکه کوچک را فوراً حذف کنید؛ اول باید مشخص شود که لکه در حال گسترش است یا فقط یک آسیب قدیمی و ثابت است.
The Spruce نیز هرس را بیشتر برای حذف بخش‌های ناسالم یا کنترل اندازه پیشنهاد میکند.
تعویض گلدان برگ انجیری پیناتی پارتیتا
تعویض گلدان را بر اساس تقویم انجام ندهید. زمانی اقدام کنید که ریشه‌ها واقعاً فضای گلدان را پر کرده باشند، بستر خیلی سریع‌تر از قبل خشک شود یا ساختار بستر فرسوده و فشرده شده باشد.
اگر گیاه سالم است، تعویض گلدان در فصل رشد معمولاً فرصت مناسبی ایجاد میکند. The Spruce برای نمونه‌های بالغ، بسته به شرایط، تعویض گلدان هر یک تا دو سال را مطرح میکند و پیشنهاد می‌دهد گلدان جدید فقط کمی بزرگتر از حجم ریشه باشد.
گلدان خیلی بزرگ میتواند حجم زیادی بستر خیس در اطراف ریشه ایجاد کند و خشک شدن آن را کندتر کند؛ بنابراین «هرچه گلدان بزرگتر، بهتر» برای این گیاه درست نیست.
تکثیر برگ انجیری پیناتی پارتیتا
تکثیر این گیاه از طریق قلمه ساقه امکان‌پذیر است، به شرطی که قلمه گره سالم داشته باشد. صرفاً بریدن یک برگ به معنی داشتن یک قلمه قابل رشد نیست.
قلمه را می‌توان در محیط سبک و مرطوب یا در آب ریشه‌دار کرد. The Spruce روش‌های قلمه ساقه، آب و air layering را برای این گیاه توضیح می‌دهد.
برای فرد مبتدی، قلمه ساقه دارای گره سالم معمولاً قابل‌فهم‌ترین روش است. بعد از ریشه‌دار شدن، قلمه را به‌تدریج به بستر مناسب منتقل کنید و در هفته‌های اول از خشک شدن کامل آن جلوگیری کنید.
نه، بهترین انتخاب معمولاً نور زیاد و غیرمستقیم است. نور مستقیم شدید، مخصوصاً در ساعات داغ، میتواند باعث سوختگی برگ شود. پنجره شرقی معمولاً انتخاب مناسبی است و پنجره غربی یا جنوبی هم در صورت فیلتر کردن نور شدید قابل استفاده است. در محیط‌های کم‌نور، نور رشد میتواند کمک‌کننده باشد.
اگر گیاه هنوز جوان است، یکتکه بودن برگها میتواند کاملاً طبیعی باشد. با بالغ شدن گیاه، برگها معمولاً بزرگتر و شکافتهتر میشوند. اگر گیاه بالغ است اما رشد آن ضعیف شده، نور ناکافی یکی از موارد مهمی است که باید بررسی شود. قیم میتواند به رشد climbing کمک کند، اما بهتنهایی عامل ایجاد شکاف برگ نیست.
فاصله ثابت وجود ندارد. زمان آبیاری به نور، دما، رطوبت، اندازه گلدان و نوع بستر بستگی دارد. به‌عنوان راهنمای عملی، زمانی آب بدهید که بخش بالایی بستر خشک شده باشد و بعد آبیاری کامل انجام دهید. در فصل رشد ممکن است فاصله حدود یک تا دو هفته باشد، اما این عدد نباید جای بررسی خاک را بگیرد.
یک بستر سبک و متخلخل که هم رطوبت نگه دارد و هم آب اضافی را سریع تخلیه کند، مناسب است. می‌توانید برای شروع از ترکیب دو قسمت خاک گلدانی یا کوکوپیت، دو قسمت orchid bark و یک قسمت پرلیت یا پوکه استفاده کنید. این نسبت نسخه اختصاصی گونه نیست؛ هدف آن ایجاد تعادل بین رطوبت، زهکشی و هوادهی ریشه است.
رطوبت بالاتر برای این گیاه مطلوب است، اما لازم نیست حتماً رطوبت بسیار بالا ایجاد کنید. حدود ۵۰٪ به بالا معمولاً نقطه شروع مناسبی است و محدوده حدود ۶۰ تا ۷۰٪ میتواند شرایط راحت‌تری ایجاد کند. اگر رطوبت را بالا می‌برید، گردش هوا را هم حفظ کنید؛ هوای مرطوب و راکد میتواند شرایط مناسبی برای مشکلات برگ ایجاد کند.
اجباری نیست، اما برای گیاهی که میخواهد بهصورت رونده رشد کند، تکیهگاه میتواند بسیار مفید باشد. moss pole، تخته یا تکیهگاه مناسب کمک میکند ساقه در مسیر رشد climbing قرار بگیرد. با این حال، نصب moss pole بهتنهایی باعث شکافته شدن برگها نمیشود؛ سن گیاه، بلوغ و شرایط کلی رشد هم در شکل برگ اهمیت دارند.
20-20-20 میتواند یکی از گزینههای مناسب برای تغذیه این گیاه در فصل رشد باشد، اما نیاز اختصاصی و اجباری گیاه نیست. اصل مهمتر، استفاده از کود کامل و متعادل با دوز مناسب است. RHS نیز برای این گونه کود مایع متعادل را در زمان رشد پیشنهاد میکند. اگر گیاه دچار زردی شده، قبل از افزایش کود باید علت زردی بررسی شود.
زرد شدن برگ علتهای مختلفی دارد و نباید فوراً آن را کمبود کود دانست. آبیاری بیش از حد، مشکل ریشه، کمآبی، نور نامناسب یا پیر شدن طبیعی برگ میتوانند در شرایط مختلف مطرح باشند. ابتدا وضعیت خاک، ریشه، نور و سن برگ را بررسی کنید و سپس درباره کوددهی تصمیم بگیرید.
نسخه بی‌بی‌گل
اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگیم، برگ انجیری پیناتی پارتیتا برای افرادی مناسبه که می‌تونن یک فضای روشن با نور غیرمستقیم، خاک سبک و هواگیر و آبیاری کنترل‌شده براش فراهم کنن. این گیاه نگهداری خیلی سختی نداره، اما برای اینکه به برگهای بالغ و شکافته برسه، باید شرایط رشدش پایدار باشه و عجله نکنیم.
بزرگ‌ترین اشتباه: آبیاری بیش از حد. اگر خاک هنوز خیسه، دوباره آب دادن نه‌تنها به رشد بیشتر کمک نمی‌کنه، بلکه می‌تونه به ریشه آسیب بزنه. قبل از هر آبیاری، وضعیت خاک رو بررسی کنید و اجازه بدید بخش بالایی بستر تا حد مناسبی خشک بشه.
اگر نور کافی، آبیاری متناسب با خشکی خاک و یک بستر سبک و هواگیر داشته باشه، معمولاً خیلی راحت‌تر می‌تونید رشد سالم و برگهای بزرگتر و بالغ‌تر ازش بگیرید.
